THE SIX MILLION DOLLAR MAN. Tryptyk science fiction o bionicznym człowieku

Tekst opublikowany w serwisie film.org.pl

W telewizyjnym cyklu ABC Movie of the Week (1969–1975) powstało wiele zróżnicowanych gatunkowo filmów, takich jak: Pojedynek na szosie (Duel, 1971) Stevena Spielberga, Piosenka Briana (Brian’s Song, 1971) Buzza Kulika, The Night Stalker (1972) Johna L. Moxeya i Kung Fu (1972) Jerry’ego Thorpe’a. Niektóre z nich zainicjowały przygodę, która była kontynuowana w formie regularnego cotygodniowego serialu. Do tej grupy tytułów należy Człowiek za sześć milionów dolarów (The Six Million Dollar Man, 1973) w reżyserii Richarda Irvinga. W ciągu 10 miesięcy stacja ABC wyemitowała trzy filmy o bionicznym człowieku, zanim wystartował serial. Na platformie SkyShowtime można obejrzeć ten tryptyk, ale w edycji nieco odmiennej od oryginalnej – w formie miniserialu zawierającego sześć niespełna 50-minutowych odcinków.

SPRAWA MORDERSTWA MARCUS-NELSON. Porucznik KOJAK po raz pierwszy na ekranie

tytuł oryginalny: The Marcus-Nelson Murders
data premiery: 8 marca 1973
czas trwania: 125 minut
reżyseria: Joseph Sargent
scenariusz: Abby Mann na podst. książki Selwyna Raaba

Tekst opublikowany w serwisie film.org.pl

Sprawa morderstwa Marcus-Nelson (The Marcus-Nelson Murders, 1973) nie została pomyślana jako wstęp do serialu telewizyjnego. To miał być samodzielny film przybliżający głośną sprawę kryminalną, która przyczyniła się do ustanowienia przez sąd „praw Mirandy”, czyli konstytucyjnych praw, jakie przysługują osobie aresztowanej – prawa do adwokata i prawa do zachowania milczenia. Scenariusz napisał laureat Oscara Abby Mann (Wyrok w Norymberdze, 1961) na podstawie literatury faktu autorstwa Selwyna Raaba Sprawiedliwość na zapleczu (Justice in the Back Room, wyd. 1967). Reżyserii podjął się Joseph Sargent, doświadczony twórca telewizyjny mający już sukcesy na polu kinowym (science fiction Projekt Forbina, 1970).

ALFRED HITCHCOCK PRZEDSTAWIA: CZŁOWIEK Z POŁUDNIA

Alfred Hitchcock Presents: Man from the South

Numeracja: 168 (sezon 5, epizod 15)

Premiera: 3 stycznia 1960

Reżyseria: Norman Lloyd

Scenariusz: William Fay na podst. noweli Roalda Dahla

Tekst opublikowany w serwisie film.org.pl 

w ramach cyklu „W poprzednim odcinku”.

W drugiej połowie lat 50. niedzielne wieczory w CBS należały do Alfreda Hitchcocka, który na pół godziny przenosił widzów w swój świat pełen intrygujących historii z suspensem, tajemnicą i morałem. Ale w przeciwieństwie do Strefy mroku Roda Serlinga (która emitowana była na tej samej stacji) prezentowane opowieści pozbawione były nadprzyrodzonych zjawisk i skupiały się na rzeczach, które mogłyby się przytrafić naszym sąsiadom, znajomym, krewnym lub nam samym. Tak jak w swoim kinowym uniwersum Hitchcock unikał tematów totalnie oderwanych od rzeczywistości, tak i w telewizji firmował swoim nazwiskiem historie o prawdziwych problemach prowadzących do tragedii. Każda opowieść miała też nieść ze sobą jakąś lekcję (tego wymagali sponsorzy – ich reklamy pojawiały się w przerwach odcinków).

24: Dziedzictwo. Nowy dzień, nowy bohater

24: Legacy (2016-17 / 12 epizodów)
pomysł serii: Manny Coto & Evan Katz

Tekst opublikowany także w serwisie film.org.pl

Każdy wojownik zasługuje na odpoczynek, a Jack Bauer – człowiek, który wielokrotnie ratował swój kraj przed wrogami – w szczególności na to zasłużył. Trzeba wierzyć, że wciąż żyje i jeszcze powróci, ale póki co dał błogosławieństwo Ericowi Carterowi, żołnierzowi elitarnej jednostki, równie jak on oddanemu amerykańskim władzom. Kiefer Sutherland, aktor związany z marką 24 od samego początku, przekazał pałeczkę następcy. Fanom serialu nie jest łatwo zaakceptować nowego aktora w głównej roli, ale naprawdę nie ma sensu ich porównywać. Kto naprawdę lubi serial sponsorowany przez liczbę 24, ten w nowej odsłonie odnajdzie wszystko to, czego mu brakowało od czasu 24: Live Another Day (2014).

Quarry. The Spirit of Memphis

Quarry (2016 / 8 epizodów)
reżyseria: Greg Yaitanes
pomysł serii: Michael D. Fuller & Graham Gordy na podst. serii książek Maxa Allana Collinsa
scenariusz: M. D. Fuller & G. Gordy; Jennifer Schuur (ep. 5), Max Allan Collins (ep. 6)

  Tekst opublikowany także w serwisie film.org.pl

Amerykańska interwencja w Wietnamie to temat wałkowany przez amerykańskie kino wielokrotnie i dzisiaj nie wydaje się zbyt atrakcyjny, toteż w XXI wieku filmy o wojnie w Wietnamie są rzadkością. Tym bardziej, że obywatele Stanów, nie potrafiący żyć bez wojny, stali się bohaterami nowego konfliktu - kampanii w Iraku, o której opowiedziała m.in. Kathryn Bigelow w Zamknięciu na ból (lub jak kto woli - w filmie The Hurt Locker. W pułapce wojny). TV Cinemax, próbując walczyć z bardzo silną konkurencją na rynku, zdecydowała się powrócić do lat siedemdziesiątych - do Ameryki ogarniętej powietnamską gorączką. Szukając charyzmatycznej postaci, która mogłaby przykuć widza do ekranu na wiele sezonów, sięgnęła po serię powieściową Maxa Allana Collinsa.

Sherlock i upiorna panna młoda

Sherlock [Season 4, Episode 0]: The Abominable Bride
(2015 / 90 minut)
reżyseria: Douglas Mackinnon
scenariusz: Mark Gatiss, Steven Moffat na motywach dzieł Arthura Conan Doyle'a

Twórcy Sherlocka skutecznie testują cierpliwość widza. Nie śpieszą się z prezentacją własnych pomysłów i na trzyczęściowy sezon fani muszą poczekać dwa lata. Tym razem jest trochę inaczej, bo po kolejnych dwóch latach oczekiwania otrzymujemy ... tylko jeden odcinek. Kolejne za rok. Być może to wina popularności aktorów, którzy mają tyle propozycji, że brakuje im czasu, by spotkać się na planie serialu. Takie przedłużanie produkcji rodzi niepokój, ale wzrastają też nadzieje i oczekiwania, którym autorzy mogą nie sprostać. Widz z wiekiem staje się bardziej wymagający, a wielu stacjom telewizyjnym udaje się sprostać wymaganiom, produkując coraz więcej kapitalnych seriali. Czy stare dobre BBC może jeszcze czymkolwiek zaskoczyć widza? Co ma takiego Sherlock, czego nie mają inne seriale, pochodzące np. ze Stanów.

I nie było już nikogo

And Then There Were None (2015 / 3 x 56 minut)
reżyseria: Craig Viveiros
scenariusz: Sarah Phelps na podst. powieści Agathy Christie Ten Little Niggers (znanej także pod tytułem And Then There Were None)

12 stycznia minęła 40. rocznica śmierci Agathy Christie, ale popularność tej pisarki nie słabnie. Kolejne pokolenia zaczytują się w jej kryminałach, więc twórcy filmowi i telewizyjni wciąż przenoszą na ekran pomysły brytyjskiej mistrzyni kryminałów. Język powieści różni się od języka filmowego, ale utworów lady Christie nie trzeba poprawiać, by zrobić z nich trzymające w napięciu kino. Dlatego do biografii autorki można dopisać, że była (i wciąż jest) popularną i płodną scenarzystką filmową. Niestety, większość adaptacji ogląda się jak rimejki, czyli coś odtwórczego. Najnowsza propozycja brytyjskiej stacji BBC One to trzyczęściowy miniserial na podstawie Dziesięciu Murzynków, przemianowanych tutaj na żołnierzyków.

Ripper Street

(2012-14 / 3 sezony po 8 części)
pomysł serii: Richard Warlow

Film otrzymał polski podtytuł Tajemnica Kuby Rozpruwacza, co jest hochsztaplerską sztuczką dystrybutora. Wprawdzie nie obejrzałem jeszcze serialu w całości, ale jednego jestem pewien - Jack the Ripper (czyli Kuba Rozpruwacz) pozostanie zagadką. To jedna z najbardziej niepokojących zagadek w historii kryminalistyki. Jest wiele hipotez, wielu podejrzanych, wiele ofiar, z których większość pewnie niesłusznie przypisywana jest Ripperowi. Powstało mnóstwo filmów inspirowanych tą historią. Nawarstwienie dobrych seriali ze Stanów Zjednoczonych powoduje, że zapomina się o Brytyjczykach, którzy też potrafią. Oprócz Peaky Blinders telewizja BBC wyprodukowała ostatnio świetny kryminał w odcinkach rozgrywający się w epoce wiktoriańskiej, kiedy to nie pobierano odcisków palców ani DNA, nie stosowano także monitoringu wizyjnego.

Peaky Blinders

(2013-14 / 2 sezony po 6 części)
pomysł serii: Steven Knight

W natłoku świetnych seriali amerykańskich można przegapić wartościowe produkcje zrealizowane dla europejskiej telewizji. Na przykład stworzony dla BBC serial gangsterski Peaky Blinders, którego akcja rozgrywa się na Wyspach Brytyjskich po Wielkiej Wojnie. Bohaterami serialu są bracia Shelby, pochodzący z prowincjonalnej mieściny Small Heath w Birmingham. To Cyganie, którzy walczyli dla Anglii w bitwach pod Verdun i nad Sommą w 1916 roku. Po powrocie do ojczyzny stali się zupełnie innymi ludźmi, zabijanie wrogów weszło im w krew, a smykałka do interesów jaką posiadał najmądrzejszy z braci, Thomas, uczyniła z nich niekoronowanych królów rodzinnego Birmingham. Peaky Blinders to nie tylko gang, ale i subkultura młodzieżowa cechująca się własnym stylem i własną moralnością. Sto lat temu próbowali podbić Anglię, teraz dzięki odbiornikom telewizyjnym mogą podbić cały świat.

Ośmiornica 1-2

La Piovra (1984 / 6 części)
reżyseria: Damiano Damiani

scenariusz: Ennio De Concini na podst. fabuły Nicoli Badalucco, rozbudowanej przez Lucio Battistradę i Massimo De Ritę

La Piovra 2 (1985-86 / 6 części)
reżyseria: Florestano Vancini
scenariusz: Ennio De Concini

Dla wielu osób mafia to jedynie mit. Pojawia się w literaturze, prasie, kinie i telewizji, ale wydaje się czymś zupełnie oderwanym od rzeczywistości. Tym bardziej, że wiele filmów mitologizuje mafię, jak np. mega popularny Ojciec chrzestny. Chyba nie będzie przesadą jeśli napiszę, że do najbardziej realistycznych produkcji o mafii zaliczyć należy włoski serial Ośmiornica, który doczekał się aż 10 mini-serii realizowanych w latach 1984-2001. Przypomniałem sobie ostatnio dwa pierwsze sezony (w sumie 12 odcinków) i to o nich traktuje dzisiejszy wpis. Za kamerą stanęli filmowcy zajmujący się kinem politycznym i społecznym, więc ich celem nie było stworzenie dynamicznego serialu sensacyjnego, ale wiarygodnego dramatu o mafijnych koneksjach.

Breaking Bad

Breaking Bad (2008-13)
czas trwania: 5 sezonów; 62 epizody po ok. 50 minut
pomysł serii: Vince Gilligan

Zło to fascynujący temat po wielokroć wykorzystywany w filmach. Bo w każdym człowieku tkwi pierwiastek zła. Trudno jednak w dwugodzinnym filmie przedstawić wiarygodną przemianę dobrego, uczciwego obywatela w prawdziwego bad guya. Dlatego pomysł, by rozpisać taką historię na kilkusezonowy serial wydawał się znakomity. Kluczem do sukcesu miał być dobór odpowiednich ludzi do tego przedsięwzięcia. Ekipa scenarzystów musiała być zgrana, aby opowieść miała ręce i nogi, aby motywacje i działania bohaterów miały sens. Już dziś wiadomo, że twórcy osiągnęli zamierzony cel, ich serial szybko stał się telewizyjnym fenomenem. Wychwalany, nagradzany i określany, może trochę na wyrost, jako jeden z najwspanialszych seriali we współczesnej telewizji.

24: Jeszcze jeden dzień

24: Live Another Day (2014 / 12 epizodów)
pomysł serii: Joel Surnow, Robert Cochran

Ostrzeżenie! Po pierwsze, mogą pojawić się delikatne spoilery, a po drugie - recenzja jest euforyczna, rozwlekła i całkowicie bezkrytyczna.

Gdy w 2001 roku (a w Polsce dwa lata później) pojawił się na małych ekranach nowy serial sensacyjny doszło do małej rewolucji. 24 godziny okazały się produkcją na miarę nowego milenium. Zachwyt wzbudziły: nowatorska formuła, zręczne prowadzenie akcji i perfekcyjnie sklecona intryga. Z każdym kolejnym odcinkiem napięcie osiągało wysoki pułap, a ilość zaskakujących zwrotów akcji była imponująca i powodowała nieoczekiwany zawrót głowy. W pierwszej dekadzie nowego stulecia powstało 8 serii po 24 odcinki, czyli w sumie 192 epizody. Powstał również bardzo udany film telewizyjny rozgrywający się w Afryce pt. 24: Redemption (2008). Zdarzały się przeszkody, takie jak strajk scenarzystów w latach 2007-08, który zahamował realizację wielu seriali. Przeciwnicy 24 zarzucali twórcom epatowanie przemocą i zbyt częste stosowanie tortur. Brutalność w serialu nie wykracza jednak poza normy. Jest jej tyle ile potrzeba do zbudowania dramaturgii i skonstruowania logicznej intrygi.

„Układy” - część czwarta i piąta

Po rozczarowującym sezonie trzecim uznałem, że serial nie jest mnie w stanie już dłużej zaskakiwać ani zachwycać. Myliłem się. Dwa ostatnie sezony okazały się genialne, a jednocześnie bardzo odmienne. Serialem rządzi maksyma „Nic nie jest takie jak się wydaje” i zgodnie z nią scenarzyści perfidnie oszukują widzów, manipulują, wykraczają poza gatunek, który przypisano produkcji (Crime | Drama | Mystery). Wprowadzają elementy wojennego dramatu, szpiegowskiego thrillera i filmu obyczajowego. Korupcja, terroryzm, słuszne lub bezpodstawne oskarżenia, podstępne gierki, zastraszanie, inwigilacja, szukanie rozgłosu, narastające konflikty międzyludzkie, bezpardonowa rywalizacja między kobietami, walka o prawo do opieki nad dzieckiem - ten serial to doskonały przykład scenariusza napisanego przez życie.

CSI: Baker Street, czyli Sherlock Współczesny

Sherlock (2010-14 / 3 sezony, 9 epizodów po ok. 90 minut)
pomysł serii: Mark Gatiss, Steven Moffat na motywach książek Artura Conan Doyle'a

Bohater cyklu sir Artura Conan Doyle'a, detektyw Sherlock Holmes, to jedna z najczęściej portretowanych na ekranie postaci literackich. Wraz ze swoim zaufanym druhem, doktorem Johnem Watsonem, rozwiązywał skomplikowane zagadki kryminalne, pomagając policji ze Scotland Yardu w łapaniu przestępców, którzy myśleli że są nieuchwytni. Od 2010 roku wielką popularnością cieszy się serial BBC, będący uwspółcześnioną i przy okazji bardzo zabawną wersją przygód Holmesa. Każda część to 90-minutowa uczta, w której daniem głównym jest pokaz dedukcyjnych umiejętności zarozumiałego detektywa, a na deser otrzymujemy koktajl humoru, sensacji i absurdu. Mnóstwo było seriali detektywistycznych, ale takiego jeszcze nigdy. 3 części na jeden sezon wskazują, że twórcy nie mieli zamiaru kręcić tasiemca, lecz zwartą i przemyślaną opowieść.

Cohle & Hart. Prawdziwi detektywi

True Detective (2014 / 8 epizodów)
scenariusz: Nic Pizzolatto
reżyseria: Cary Fukunaga

Kto jest prawdziwym detektywem? Czy jest to tajny agent policji, który dyskretnie wykonuje powierzone zadanie? Czy może jest to pojęcie bardziej złożone, na które składa się wiele czynników? W każdym razie żaden z bohaterów nowego serialu stacji HBO nie jest Sherlockiem Holmesem i nie wydedukuje w ciągu godziny, kto i dlaczego popełnił zbrodnię. Tutaj dwaj detektywi z Luizjany prowadzą dochodzenie bez pośpiechu, krok po kroku, a i tak nie udaje im się dopiąć sprawy na ostatni guzik. Wobec tego powrócono do niej po latach, co stało się pretekstem do wprowadzenia retrospekcji, zaś detektywi musieli wcielić się w role przesłuchiwanych świadków. Forma serialu pozwoliła twórcom bardziej dogłębnie rozbudować charaktery postaci i ukazać ewolucję bohaterów - od wzajemnej niechęci do akceptacji.

Krew z krwi

(2012 / 8 epizodów)
reżyseria: Xawery Żuławski
scenariusz: Małgorzata Fąfrowicz-Szamocka, Karolina Szymczyk-Majchrzak
pomysł serii: Diederik Van Rooijen, Pieter Bart Korthuis

Z rodziną najlepiej wychodzi się na zdjęciach. To stare porzekadło idealnie pasuje do nowego serialu polskiego stacji Canal+, który opowiada o burzliwych konfliktach rodzinnych, powiązaniach z mafią i dążeniu do życiowej stabilizacji wszelkimi dostępnymi środkami. Ta trzymająca w napięciu historia sensacyjna skrzyżowana z opowieścią o zdesperowanej matce postawionej na krawędzi rozpaczy to jedna z najciekawszych produkcji telewizyjnych nakręconych w Polsce w ostatnich latach. Niestety, także i w tym przypadku potwierdza się zasada iż polscy scenarzyści nie mają weny, bo aby stworzyć dobry serial muszą szukać pomysłów za granicą. Krew z krwi to przeniesienie na grunt polski serialu holenderskiego pt. Penoza (od 2010 zrealizowano 3 sezony). W 2013 roku powstała amerykańska wersja, zatytułowana Szkarłatna wdowa z Radhą Mitchell w roli tytułowej.

Układy

Damages (2007-12)
czas trwania: 5 sezonów, 59 epizodów
pomysł serii: Todd A. Kessler, Glenn Kessler, Daniel Zelman

Niezbyt interesują mnie seriale prawnicze, takie jak np. JAG - Wojskowe Biuro Śledcze, bo w większości są przewidywalne i przegadane, ale jest jeden serial o takiej tematyce, który lubię oglądać, chociaż od czasu jego premiery, czyli od 5 lat, widziałem tylko 2 sezony (26 odcinków). Ale seriale mają to do siebie, że nie trzeba oglądać całości, by stwierdzić czy jest dobry czy zły. Kluczem, dzięki któremu serial zyskuje stałych odbiorców jest dobór odpowiedniej obsady oraz wykreowanie charyzmatycznych bohaterów i wciągającej intrygi. W Układach Todda Kesslera na te elementy nie można narzekać, stoją na wysokim poziomie, przynajmniej w pierwszych dwóch sezonach. Ten oparty na dialogach odcinkowy spektakl nie ogląda się szybko i łatwo, ale ma w sobie coś, co przykuwa uwagę i każe śledzić losy bohaterów do końca sezonu.

Dexter i jego mroczny pasażer

Dexter (2006-13)

czas trwania: 8 sezonów po 12 epizodów; 96 epizodów po ok. 52 minuty

scenariusz na podst. powieści Jeffa Lindsaya Darkly Dreaming Dexter i opracowania Jamesa Manosa Jr

Oglądając filmy o tematyce więziennej zastanawiamy się, czy wymiar sprawiedliwości jest skuteczny i zawsze oskarża właściwych ludzi, czy może skorumpowane prawo wrabia niewinnych obywateli i pozwala groźnym przestępcom chodzić po ulicach. Ta pesymistyczna opcja, która może wynikać nie tylko z korupcji władz ale także braku dowodów oraz niedoskonałości i błędów w prowadzeniu śledztwa, powoduje że w głowie człowieka rodzi się „mroczny pasażer”, który dąży do eliminacji jak największej ilości morderców.

Tytułowy bohater serialu Dexter, którym zawładnął taki właśnie „mroczny pasażer”, na co dzień pracuje w Wydziale Zabójstw Policji w Miami jako analityk krwi. W nocy zaś zajmuje się zabijaniem morderców, którym udało się uniknąć kary. W dzień jest zwykłym, przeciętnym obywatelem, który ma rodzinę i pracę, w nocy przemienia się w bezwzględnego łowcę, polującego na swoje ofiary i zabijającego w okrutny sposób. Mimo to budzi sympatię, bo jego ofiary są jeszcze gorszymi potworami, nie zasługującymi na współczucie i litość poprzez okrutne czyny, jakich dokonali w przeszłości.

Akcja i polityka przez 24 godziny

24 (2001-10)
tytuły polskie: Przez 24 godziny (Canal+), 24 godziny (Polsat)
czas trwania: 8 sezonów po 24 epizody, 192 epizody po 43 minuty

pomysł serii: Joel Surnow, Robert Cochran

Stałe elementy serialu

Czas rzeczywisty - cecha charakterystyczna dla thrillera, powoduje ograniczenie miejsc akcji dla głównego bohatera (Los Angeles, pustynia Mojave, północny Meksyk). Akcja jednego sezonu przedstawia 24 godziny z życia bohaterów. Ale dzieje się więcej niż w życiu każdego przeciętnego człowieka. Czas sygnalizowany jest poprzez zegar na ekranie. W trakcie odcinka występują cztery przeskoki czasowe o 4 lub 5 minut, co oznacza, że w tym czasie telewizja Fox emitowała reklamy. To musiał być koszmar, aby w ciągu jednego odcinka były aż cztery pięciominutowe bloki reklamowe, w polskiej telewizji w ciągu jednej godziny występują dwa bloki reklamowe, ale za to są dłuższe (ok. 10 minut lub więcej).