Zasada domina. 40 lat od premiery

tytuł oryginalny: The Domino Principle

premiera: 23 marca 1977
czas trwania: 100 minut
reżyseria: Stanley Kramer 

scenariusz: Adam Kennedy na podst. własnej powieści

Stanley Kramer to jeden z tych amerykańskich filmowców, którzy za cel wyznaczyli sobie edukowanie widzów. W swoich filmach starał się zwracać uwagę na ludzkie wady, które czynią ten świat absurdalnym i niebezpiecznym. Nietolerancja, faszyzm, hipokryzja, oportunizm, chciwość, ignorancja, wyścig zbrojeń - to wszystko piętnował Kramer jako producent i reżyser. A w Ostatnim brzegu (1959) pokazał świat na chwilę przed ostateczną zagładą, spowodowaną rzecz jasna przez człowieka, a nie naturę. Tematy, które podejmował w swoich dziełach, ze względu na ich wagę przyciągały zawsze wybitnych aktorów. W latach 70. jego sława przygasła, osłabł również entuzjazm krytyków. Jednak filmy, które wtedy nakręcił (Taka była Oklahoma i Zasada domina) wciąż trzymają przyzwoity poziom.

Rozmowa

The Conversation (1974 / 113 minut)
scenariusz i reżyseria: Francis Ford Coppola

Gdy świat polityki i mediów zaabsorbowany był aferą Watergate, a publiczność zachwycała się ekranizacją Ojca chrzestnego Coppola w swojej małej wytwórni American Zoetrope zrealizował skromny i ambitny film o wpływie jaki na prostego człowieka wywiera budząca wątpliwości moralne jego praca. Harry Caul to znany w branży pluskwiarz lub jak to mówią fachowcy - specjalista od inwigilacji. Jego głównym narzędziem pracy są uszy - dba o to by nagranie było solidne, słyszalne bez żadnych usterek. Wielokrotnie odtwarza taśmy, by ze strzępów informacji wydobyć coś istotnego. Wykorzystując mikrofony kierunkowe mógł z dwustu metrów zarejestrować rozmowę dwójki ludzi wybranych z tłumu przechodniów. Tak wygląda społeczeństwo zniewolone i otoczone przez technikę. Obecnie kamery znajdują się wszędzie, w biurach, w sklepach lub na skrzyżowaniach, każdy może czuć się obserwowany.

Podział

The Split (1968 / 91 minut)
reżyseria: Gordon Flemyng
scenariusz: Robert Sabaroff na podst. powieści Donalda E. Westlake'a pt. The Seventh

Kolejny, po Cry Terror! (1958) Andrew L. Stone'a, film, który stałby się klasykiem, gdyby był reżyserowany przez bardziej cenionego twórcę. Nie wiem, czy z czasem staję się coraz bardziej bezkrytyczny, czy może mam szczęście i trafiam ostatnio na same dobre filmy. Podział to ciekawy film sensacyjny, będący zapowiedzią nurtu zwanego blaxploitation, którego czołowymi bohaterami są Afroamerykanie. Za najbardziej reprezentatywny film tego nurtu uważany jest Shaft (1971) Gordona Parksa, ale moim zdaniem The Split (1968) Gordona Flemynga niewiele mu ustępuje.

To są czasy dla twardych ludzi, czyli o filmach sensacyjnych

Filmy sensacyjne to gatunek bardzo rozległy, obejmujący thrillery, filmy kryminalne (w tym gangsterskie i policyjne), szpiegowskie oraz sensacyjno-wojenne. Te filmy cechuje sensacyjna akcja, motyw walki dobra ze złem, czasami także zaskakujące zwroty akcji i efektowna kulminacja. Bohaterami filmów sensacyjnych są często policjanci, gangsterzy, najemnicy, agenci oraz zwykli ludzie szukający sprawiedliwości na własną rękę. Dlatego poniższe zestawienie jest bardzo różne, o odmiennej tematyce, ale wszystkie te filmy, dzięki sprawnej reżyserii, dostarczają rozrywki i emocji. Kolejność alfabetyczna.

Clint Eastwood - kowboj i moralista

Clint Eastwood (ur. 1930) miał około 20 ról na koncie, kiedy w roku 1967 założył firmę o nazwie Malpaso, po to aby samodzielnie reżyserować i produkować filmy. Pierwszy film wyreżyserował w 1971. Był to stylowy i mroczny thriller Zagraj dla mnie Misty (Play Misty for Me), którym udowodnił, że czuje się dobrze nie tylko przed, ale i za kamerą. W sumie w latach 1955-2008 wystąpił w 55 filmach, wyreżyserował około 30, w siedmiu z nich nie wystąpił.

Jako aktor największy sukces odniósł najpierw dzięki tzw. „dolarowej trylogii” Sergia Leone z lat 1964-66, potem dzięki współpracy z Donem Siegelem (5 filmów w latach 1968-79). Najbardziej znaną kreacją Eastwooda jest bez wątpienia rola Harry'ego Callahana - porucznika policji w San Francisco w filmie Brudny Harry (Dirty Harry, 1971). Reżyser tego filmu Don Siegel oraz m.in. Sergio Leone mieli duży wpływ na styl filmów reżyserowanych przez Eastwooda - Bez przebaczenia (Unforgiven, 1992) jest dedykowane właśnie tym twórcom, nie tylko dlatego, że obaj zmarli niedługo przed realizacją filmu. Oczywiście nie oznacza to, że Eastwood jako reżyser nie miał własnego stylu - wręcz przeciwnie. Tylko że podobnie jak styl aktorstwa, jego reżyserię możemy określić jako oszczędną i minimalistyczną, czyli prostą, bez żadnych fajerwerków i ozdobników, a mimo to przykuwającą uwagę.