BLIŹNIACZE FATUM. Filmowe historie o identycznych rodzeństwach

Tekst opublikowany w serwisie film.org.pl

Hitem ostatnich tygodni jest film Ryana Cooglera pt. Grzesznicy z Michaelem B. Jordanem w rolach bliźniaków, co dało pretekst do przyjrzenia się innym filmowym portretom genetycznych sobowtórów. Tym bardziej że w ostatnim czasie powstało więcej tego typu produkcji – inne przykłady to Małpa Osgooda Perkinsa i Dom osobliwości Damiana McCarthy’ego. Bliźniaki od wielu lat fascynują kinowych twórców – identyczne rodzeństwa rodzą pytania o tożsamość, więź, a nawet mroczne strony ludzkiej natury. Podwójna tożsamość może stać się źródłem grozy, tajemnicy, emocjonalnego konfliktu, a także komedii sytuacyjnej.

Sceny przedstawiające bliźniaków realizuje się za pomocą kombinacji różnych technik filmowych: podwójnej ekspozycji, precyzyjnego montażu, dublowania aktora oraz iluzji optycznych. Podwójna ekspozycja polega na naświetleniu jednej klatki filmowej dwukrotnie, najpierw z jedną postacią po jednej stronie kadru, a następnie z tym samym aktorem po drugiej stronie. Wymaga to absolutnej precyzji w ustawieniu kamery, oświetleniu obiektu oraz synchronizacji ruchów, by zachować wrażenie realistycznej interakcji między bliźniakami. Dla uwiarygodnienia takich sekwencji stosuje się też różne formy iluzji optycznych: manipulację perspektywą, zastosowanie luster czy np. odpowiednio zaprojektowaną przestrzeń pozwalającą przeciąć kadr niewidoczną linią.

Lustrzane odbicia

W przedwojennej komedii braci Marx o absurdalnym tytule Kacza zupa (1933) wciśnięto wiele zabawnych i pomysłowych skeczy, ale w pamięć zapada szczególnie fragment z rozbitym lustrem - gdy Groucho próbuje przechytrzyć swojego „sobowtóra”, udającego jego odbicie w lustrze (link). To jeden z pierwszych inteligentnych przykładów wykorzystujących motyw braci bliźniaków stanowiących lustrzane odbicie. Charakterystyczne wąsy Groucho, podobny wzrost obu braci i skłonność do szaleństwa pozwoliły im odegrać tę scenę w taki sposób, że jest ona zabawna i inspirująca. Gdy jednak cały film opowiada o bliźniaczo podobnych do siebie osobach nie wystarczy przebrać kogoś w te same ciuchy, by historia wyglądała wiarygodnie. Dzięki iluzji jaką można wytworzyć za pomocą montażu i efektów nie trzeba szukać w castingu prawdziwych bliźniaków lub sobowtórów - wystarczy zatrudnić jednego aktora, który odegra dwie postacie (lub nawet więcej).

Shinjuku Incident

San suk si gin (2009 / 119 minut)
reżyseria: Tung-Shing Yee
scenariusz: Tung-Shing Yee, Tin Nam Chun

Dramat sensacyjny o trudnej sytuacji chińskich imigrantów w Japonii. Jackie Chan w nietypowej dla siebie roli imigranta wplątanego w wojnę japońskich gangów. Przemoc jest bardzo brutalna, dwóch bohaterów traci rękę w wyniku gangsterskich porachunków, zaś sceny walk przypominają realistyczną bandycką nawalankę pozbawioną finezji i humoru typowego dla Jackiego Chana. Incydent w Shinjuku to film, który na pewno podzieli publiczność. Fani Chana mogą być rozczarowani brakiem humoru i efektownych scen walk, ale inni jego wielbiciele mogą docenić tę zmianę wizerunku, która może wynikać z tego, że aktor chciał odpocząć od kung fu i wyczynów kaskaderskich.

Pozdrowienia dla wojowników, czyli o filmach sztuk walki

Wraz z premierą Wejścia Smoka świat poznał Bruce'a Lee i stosowane przez niego sztuki walki, za pomocą których pokonywał licznych przeciwników i mistrzów świata. Od tamtej pory twórcy z Hongkongu coraz śmielej sobie poczynali w świecie filmu, realizując rocznie po kilkadziesiąt filmów kung fu z udziałem prawdziwych mistrzów sztuk walki. Jednak w pamięci  kinomanów zapisali się tylko nieliczni. Filmy sztuk walki określane też jako martial arts to typowy dla azjatyckiej kinematografii podgatunek kina akcji i przygody. Filmy tego typu nie są zbyt cenione przez krytyków. Nic w tym dziwnego, bo te produkcje najczęściej cechują się banalnym i przewidywalnym scenariuszem, słabymi dialogami, kiepskim aktorstwem oraz propagowaniem zemsty i przemocy. Są jednak „perełki”, na które warto zwrócić uwagę. Kolejność tytułów chronologiczna. Zestawienie zawiera 23 pozycje.

Złote czasy kina akcji (1982-93)

W latach 70. dominował nurt filmów akcji z elementami thrillera (np. Maratończyk z 1976, trzy części Brudnego Harry'ego z lat 1971-76), w których liczył się mroczny klimat, trzymające w napięciu śledztwo w sprawie morderstwa i rozegrany bez pośpiechu pościg za przestępcą. W tych filmach nie brakowało przemocy, trupów i akcji, ale wszystko to dawkowane było z umiarem.

Lata 80. to czas przełomowy w historii gatunku. Kontynuowano wtedy nurt kina policyjnego, ale można było zauważyć inne podejście do tematu. Pojawiła się wówczas moda na video i reżyserzy, aby przyciągnąć widzów do kin przeznaczali na filmy większe sumy pieniędzy, dzięki którym można było nakręcić spektakularne sceny. Filmy lat 80. pełne są więc eksplozji, strzelanin, pościgów i efektownych pojedynków między dobrem a złem - podkręcają one napięcie i dostarczają wrażeń. Ale ważne w tych filmach są również: charyzmatyczne postacie, dowcipne i nierzadko wulgarne teksty, odpowiednia dawka przemocy.