KTÓŻ NIE CHCIAŁBY BYĆ KRÓLEM? 10 najlepszych filmów Johna Hustona

Tekst opublikowany w serwisie film.org.pl

Od śmierci Johna Hustona (1906–1987) minęły już 32 lata, ale jego dzieła pozostają ponadczasowe i nadal są chętnie oglądane. Spośród prawie czterdziestu filmów, które stworzył, spora część należy do klasyki, wymienianej w każdej profesjonalnej publikacji na temat historii kina. Reżyser był przede wszystkim solidnym rzemieślnikiem, potrafiącym wiele wydobyć z aktorów i materiałów literackich, ale także moralistą, nierzadko traktującym kino jako medium do przekazywania wartościowych treści. Zwraca uwagę również duża różnorodność jego filmów, od kryminałów, przez westerny, po kino przygodowe.

Czas wyrównać rachunki! Europejskie filmy o zemście

Tekst opublikowany także w serwisie film.org.pl

Bóg wykorzystuje jednych ludzi, aby ukarać nikczemność innych, i zanim ich unicestwi, czyni z nich w pewnym stopniu katów.

Plutarch

Zemsta to temat uniwersalny, rozumiany w każdym zakątku świata, znany już od najdawniejszych czasów. Najstarszy znany zbiór praw, tak zwany Kodeks Hammurabiego, pochodzi ze starożytnego Babilonu (z XVIII wieku przed naszą erą) i wykorzystuje prawo odwetu, co stawia znak równości pomiędzy zemstą a wymierzaniem sprawiedliwości. „Jeśli obywatel oko obywatelowi wybił, oko wybiją mu. Jeżeli kość obywatel złamał, kość złamią mu”. Zaprowadzając winnego przed sąd poszkodowany lub krewny ofiary mógł liczyć na uczciwe rozliczenie się z oprawcą. Istniało jednak pewne „ale”. W kodeksie zapisano wszakże: „Jeśli ktoś kogoś oskarżył i rzucił nań podejrzenie o zabójstwo, zaś tego mu nie udowodnił, ten, kto go oskarżył, poniesie karę śmierci”. Dlatego bezpieczniej było wymierzyć sprawiedliwość na własną rękę.

Harry Palmer. Agent niepokorny

Filmy o brytyjskich służbach specjalnych (MI5 i MI6) stanowiły niejako oręż w ideologicznej walce między Wschodem i Zachodem. Dlatego takich filmów z zasady nie wyświetlano za „żelazną kurtyną”. A w latach 80. można je było oglądać na pirackich kasetach wideo. W okresie PRL-u tylko dwa filmy o Bondzie trafiły do polskich kin i były to filmy pozbawione antykomunistycznych podtekstów: w 1988 pokazano Żyj i pozwól umrzeć z 1973, a kilka miesięcy później - Moonrakera sprzed dziesięciu lat. Utwory Iana Fleminga też ukazały się w Polsce dopiero u schyłku PRL-u. Bohater serialu 07 zgłoś się nie mógł być polskim Bondem, mimo że tytuł produkcji sugerował podobieństwo. W innych krajach próbowano zaś zdyskontować sukces bondowskiego cyklu. I tak na przykład włoski superagent nosił kryptonim 077, francuski X 13, zaś amerykańską odpowiedzią na tego typu kino były przygody Matta Helma (Dean Martin) i Dereka Flinta (James Coburn).

Harry Brown

(2009 / 103 minuty)
reżyseria: Daniel Barber
scenariusz: Gary Young

Harry Brown, były żołnierz piechoty morskiej po śmierci żony mieszka samotnie w dzielnicy opanowanej przez młodociane gangi i spędza czas w barze grając w szachy z przyjacielem. Wkrótce jednak ten przyjaciel zostaje napadnięty i zabity przez młodych bandytów. Policja jest bezradna i nie jest w stanie rozwikłać tej pozornie łatwej zagadki. Po pierwsze, nikomu tak naprawdę nie zależy by wyjaśnić śmierć emeryta, a po drugie, dowody wskazują, że to staruszek był napastnikiem, zaś młodzież działała w obronie własnej. Zgodnie z oczekiwaniami do akcji wkroczy tytułowy Harry Brown, który w pojedynkę rozprawi się z handlarzami bronią, dilerami narkotyków i zwyrodnialcami odpowiedzialnymi za śmierć jego kumpla. Czy policja także i w tym przypadku okaże się bezradna czy może znajdzie się choć jeden bystry stróż prawa?

Człowiek, który chciał być królem

The Man Who Would Be King (1975 / 129 minut)
reżyseria: John Huston
scenariusz: John Huston, Gladys Hill na podst. opowiadania Rudyarda Kiplinga

Czy każdy pragnie być królem? Czy każdy chce rządzić i ustalać własne prawa? Chyba nie, ale Brytyjczycy mają we krwi umiejętności przywódcze. Podobnie jak Hiszpanie, Brytyjczycy dokonali wiele podbojów. Akcja filmu Hustona zaczyna się intrygująco - zarośnięty, posiniaczony i brudny mężczyzna odwiedza pisarza Rudyarda Kiplinga, z którym przed laty zawarł pewną umowę. Zaczyna opowiadać o przygodzie, którą przeżył razem ze swoim przyjacielem. Wtedy widz zaczyna się zastanawiać: co takiego się wydarzyło, że tylko jeden z nich powrócił z tej wyprawy.

Edukacja i tradycja, czyli o filmach obyczajowych

Filmy tego gatunku przedstawiają zwyczaje panujące w jakimś określonym miejscu i określonym czasie. Bohaterowie poznają obce środowisko, nieznaną sobie kulturę i obyczaje, albo żyją w swoim własnym środowisku, próbując sobie poradzić z trudnymi warunkami, z samotnością, niezrozumieniem otoczenia. Świat przedstawiony może być w sposób dramatyczny lub komediowy. W dramatach obyczajowych mogą być obecne: problemy z narkotykami i alkoholem, nietolerancja, nienawiść, rywalizacja, korupcja, problemy małżeńskie. Natomiast komedie obyczajowe pokazują najczęściej dwoje młodych ludzi (kobietę i mężczyznę), próbujących poradzić sobie z problemami tego świata - mają oni marzenia, ale w końcu muszą się pogodzić z brutalną rzeczywistością. Do filmów obyczajowych zaliczają się też tzw. filmy środowiskowe - przedstawiające pewne środowisko np. dziennikarzy, lekarzy, prawników, sportowców, studentów, aktorów, malarzy, pisarzy, kompozytorów, polityków itp.

To są czasy dla twardych ludzi, czyli o filmach sensacyjnych

Filmy sensacyjne to gatunek bardzo rozległy, obejmujący thrillery, filmy kryminalne (w tym gangsterskie i policyjne), szpiegowskie oraz sensacyjno-wojenne. Te filmy cechuje sensacyjna akcja, motyw walki dobra ze złem, czasami także zaskakujące zwroty akcji i efektowna kulminacja. Bohaterami filmów sensacyjnych są często policjanci, gangsterzy, najemnicy, agenci oraz zwykli ludzie szukający sprawiedliwości na własną rękę. Dlatego poniższe zestawienie jest bardzo różne, o odmiennej tematyce, ale wszystkie te filmy, dzięki sprawnej reżyserii, dostarczają rozrywki i emocji. Kolejność alfabetyczna.