RÓD GUINNESSÓW. Dziedzictwo zamknięte w kuflu czarnego piwa

House of Guinness (2025 / 8 epizodów)
pomysł serii: Steven Knight na podst. idei Ivany Lowell

Tekst opublikowany w serwisie film.org.pl

Na pomysł stworzenia serialu o słynnej rodzinie irlandzkich piwowarów wpadła Ivana Lowell, wnuczka Maureen Blackwood, jednej z trzech sióstr znanych jako „Złote Dziewczęta Guinnessa”. Dorastała wśród bogatych i nieszczęśliwych arystokratów, którzy z wody, chmielu i jęczmienia uczynili złoty biznes i przez pokolenia umacniali jego pozycję, dzięki czemu marka Guinness pozostaje do dziś symbolem jakości i tradycji. Kolejnym krokiem, by utrzymać tę renomę, jest serial o rodzinie Guinnessów, gdzie akcja została osadzona w najbardziej burzliwym okresie w historii Irlandii – w drugiej połowie XIX wieku – po klęsce wielkiego głodu, gdy coraz mocniej dawały się we znaki napięcia społeczne i zmiany gospodarcze.

WIKINGOWIE: WALHALLA. Rozdział 3: W poszukiwaniu Złotej Krainy

Vikings: Valhalla (2024 / 8 epizodów)
pomysł serii: Jeb Stuart na podst. Vikings Michaela Hirsta

Tekst opublikowany w serwisie film.org.pl

Półtora roku po wyemitowaniu drugiego sezonu Netflix wypuszcza kontynuację, o której już było wiadomo, że to finał serii. Spodziewano się więc domknięcia wątków – Leif, Harald i Freydis mieli wreszcie odnaleźć swoje przeznaczenie, osiągnąć cel podróży. Nie mogę oczywiście zdradzić w recenzji, czy to osiągnęli, ale mogę napisać, że ja po dobrnięciu do finału nie osiągnąłem satysfakcji. Trzy sezony to w ogóle zbyt krótki czas jak na produkcję przygodową. Finał o wiele lepiej by wybrzmiał, gdyby przygoda była dłuższa, dzięki czemu znalazłoby się miejsce zarówno na wielkie bitwy i dworskie intrygi, jak i rozwój charakterologiczny bohaterów. A w tej sytuacji pozostaje wrażenie, że posuwamy się jedynie na powierzchni jak wikińskie langskipy, nie zagłębiając w niuanse, które mogłyby rzucić nowe światło na legendarnych Normanów.

WIKINGOWIE: WALHALLA. Rozdział 2: Niezbadane są wyroki bogów

Vikings: Valhalla (2023 / 8 epizodów)
pomysł serii: Jeb Stuart na podst. Vikings Michaela Hirsta

Tekst opublikowany w serwisie film.org.pl

Wraz z początkiem 2023 – za sprawą Netflixa – ponownie wsiadamy na wikiński okręt, za sterami którego siedzi Jeb Stuart, najbardziej kojarzony ze Szklaną pułapką (1988) i Ściganym (1993). Nie wiemy jeszcze, dokąd ta podróż nas zaprowadzi, bo historia zaplanowana jest na trzy sezony, więc znajdujemy się obecnie na etapie środka. O ile w sezonie pierwszym postawiono na akcję, to w drugim zredukowano tempo, by więcej miejsca poświęcić na zbudowanie relacji między bohaterami i refleksje wynikające z motywu podróży (dlaczego dotarliśmy do tego miejsca, co nas tu przywiało, jakie mamy zadanie w boskim planie).

Oglądając poszczególne odcinki, miałem mieszane odczucia, bo targały mną podobne wątpliwości, co bohaterami serialu. Ciągle zastanawiałem się, po co jest ta scena, do czego prowadzi ten wątek, czy jest w tym planie twórców logika i spójność. I muszę przyznać, że ostatni odcinek drugiego sezonu mnie usatysfakcjonował – odniosłem wrażenie, że jednak ta cała historia ma sens, przynajmniej jeśli chodzi o przygodowo-obyczajową stronę widowiska oraz rozwój postaci. Dobrze został również poprowadzony wątek konfliktu między chrześcijaństwem a pogańskimi wierzeniami, który przyjął tu formę pościgu Olafa Haraldssona (Jóhannes Haukur Jóhannesson) za Freydis Eriksdotter (Frida Gustavsson) i podążającymi tą samą duchową ścieżką wyznawcami Odyna.

WIKINGOWIE: WALHALLA. Początek nowej sagi

Vikings: Valhalla (2022 / 8 epizodów)
pomysł serii: Jeb Stuart na podst. Vikings Michaela Hirsta

Z upływem czasu zmieniają się obyczaje, a także przekonania ludzi i dziś już wiele rzeczy postrzega się inaczej. Ale ludzkie serca nie zmieniają się wcale…

> Sigrid Undset, literacki Nobel 1928

Tekst opublikowany w serwisie film.org.pl

Jeb Stuart – współautor superhitów kina sensacyjnego, takich jak Szklana pułapka (1988), Osadzony (1989) i Ścigany (1993) – dawno nie uczestniczył w przedsięwzięciu wysokiej klasy. Serial Michaela Hirsta pt. Wikingowie (2013–2020) pomógł mu jednak wyjść z kryzysu twórczego, zainspirował go bowiem do stworzenia własnej sagi osadzonej w wikińskiej społeczności. Wyprodukowany przez MGM Productions i rozpowszechniany przez Netflixa serial Wikingowie: Walhalla zaplanowany został wstępnie na 24 odcinki, które mają być wrzucone w formie trzech sezonów po osiem części każdy. Pierwszą serię można już oglądać od 25 lutego.

WIKINGOWIE. Rozdział 6: Zmierzch bogów

Vikings (2019-20 / 20 epizodów) 

scenariusz: Michael Hirst

 

Tekst opublikowany także w serwisie film.org.pl

 „To nieprawda, że śmierć włada nad życiem. To, co zimą umiera, wiosną budzi się do życia”. To słowa króla Anglii, Alfreda, wypowiedziane na polu bitwy do wikinga, Ivara Bez Kości. Czy pochodzą z historycznych źródeł, tego nie wiem, ale w serialu pełnią istotną funkcję, podobnie jak wiele innych tekstów o śmierci. Wszystkie one przygotowują widza na to, co w końcu musiało nadejść – schyłek epoki wielkich wikińskich wojów, zmierzch pogańskich bogów. Druga połowa sezonu piątego (5B), którą w recenzji zatytułowałem „Zmarnowane dziedzictwo”, była dla mnie sporym rozczarowaniem, a pierwsza połowa serii szóstej (6A) nie dawała dużej nadziei na poprawę – właściwie to przeszedłem obok niej obojętnie i nie napisałem osobnej recenzji. Niniejszy tekst i związana z nim entuzjastyczna opinia o serialu w dużej mierze dotyczą drugiej połowy ostatniego sezonu (6B).

CZARNE CHMURY. „Ekscelencjo, twój honor na ostrzu twej szpady”

Czarne chmury
data premiery: 23 grudnia 1973
czas trwania: 10 odcinków po ok. 50 minut
reżyseria: Andrzej Konic
scenariusz (?): Ryszard Pietruski, Antoni Guziński, Ludwik Kalkstein-Stoliński

Tekst opublikowany w serwisie film.org.pl

Pobrzmiewający w trakcie napisów początkowych utwór Waldemara Kazaneckiego mógłby z powodzeniem ilustrować przygody bohaterów we francuskich filmach płaszcza i szpady albo nawet we włoskich westernach. Ta dynamiczna muzyka lepiej niż jakikolwiek zwiastun zachęca do oglądania, bo swoim brzmieniem jasno daje do zrozumienia, że mamy do czynienia z pełnym akcji widowiskiem. W kraju nad Wisłą nie powstało zbyt wiele dobrych produkcji przygodowo-kostiumowych, ale to może i dobrze, bo dzięki temu takie seriale jak Czarne chmury są wyjątkowe. Po Przygodach pana Michała (1969) Pawła Komorowskiego (wg scenariusza Jerzego Lutowskiego) jest to drugi polski serial rozgrywający się w czasach sarmatyzmu. Ale pierwszy nakręcony w kolorze.

WIKINGOWIE. Rozdział 5B: Zmarnowane dziedzictwo

Vikings (2018-19 / 10 epizodów)
scenariusz: Michael Hirst

Tekst opublikowany także w serwisie film.org.pl

Twórcy zapowiedzieli już szósty sezon, który ma być ostatnim. Z jednej strony to nie brzmi optymistycznie, gdyż już w piątej serii widać znaczny spadek formy Michaela Hirsta, wciąż pełniącego funkcję jedynego scenarzysty. Ale z drugiej strony jest szansa, by odbić się jeszcze od dna i zaprezentować zadowalający finał, po którym widzowie zatęsknią za bohaterami. Chociaż początek sezonu 5B dawał jeszcze nadzieję na ciekawe rozwinięcie wątków, to kolejne odcinki były coraz bardziej rozczarowujące. Odniosłem wrażenie, że najpierw wymyślono finał sezonu, a potem próbowano wypełnić resztę i zrobiono to byle jak, za pomocą scen i dialogów, które niczego wartościowego nie mówią ani o historii, ani o bohaterach. W pewnym momencie opowieść wydawała się tak nudna, że dialogi przechodziły gdzieś obok mnie, nie trafiając do ucha, przez co mogłem przegapić coś istotnego. Dlatego niełatwo mi pisać o tym sezonie.

Wikingowie. Rozdział 5A: Bitwa o Kattegat

Vikings (2017-18 / 10 epizodów)
scenariusz: Michael Hirst

Tekst opublikowany także w serwisie film.org.pl

Serial prawdopodobnie stracił na popularności odkąd odeszła postać Ragnara Lodbroka, genialnie wykreowana przez aktora Travisa Fimmela i scenarzystę Michaela Hirsta. Ale Hirst pozostał na tym okręcie i wierzę, że nie doprowadzi do jego zatonięcia. Jest on autorem wszystkich odcinków bez wyjątku. Dlatego opowieść zachowuje spójność i skoro realizowana jest dalej to znaczy, że oglądalność utrzymuje się na przyzwoitym poziomie. Sukces frekwencyjny widoczny jest w sferze wizualnej, po której widać niemały budżet. Zwiększa się ilość okrętów, statystów i lokacji (w nowym sezonie mamy nawet sceny na pustyni – prawdziwej, a nie wygenerowanej cyfrowo).

Wikingowie. Rozdział 4B: Synowie Ragnara

Vikings (2016-17 / 10 epizodów)
scenariusz: Michael Hirst

Tekst opublikowany w serwisie film.org.pl 
jako część artykułu zbiorczego na temat Wikingów (link)

Historia jest największym spoilerem, potrafi brutalnie zepsuć przyjemność z oglądania. Dotyczy to serialu Wikingowie, będącego obecnie największym hitem stacji History. Czy ktoś zadawał sobie pytanie: Czy Ragnar zginie w dole z wężami, albo czy synowie Ragnara wytną królowi Elli krwawego orła? Myślę, że fani serialu zastanawiali się raczej nad tym, kiedy to się stanie, a nie czy w ogóle to nastąpi. Bo ta historia już została spisana i zainspirowała telewizyjnych scenarzystów. Właściwie to jednego scenarzystę, bo Michael Hirst nie pozwolił jeszcze nikomu kierować za niego bohaterami serialu. On ich powołał do życia i on wydaje się jedyną osobą zdolną poprowadzić ten okręt do ostatniego portu.

Wikingowie. Rozdział 4A: Brat przeciw bratu

Vikings (2016 / 10 epizodów)
scenariusz: Michael Hirst

Dawna historia jest pełna zagadek i więcej w niej domysłów i wątpliwości niż wydarzeń, które można uznać za fakty. Dlatego nie mam problemu z tym, że twórcy serialu na czele z Michaelem Hirstem odbiegają od tego, co na podstawie nordyckich sag i archeologicznych badań wywnioskowali historycy. Zresztą autorzy od początku podkreślali, że w postaciach serialu połączyli cechy różnych osób, wymieszali też wydarzenia z różnych okresów, by obraz był pełniejszy. Oczywiście - filmowcom przyświecały też inne cele. Ważny był aspekt rozrywkowy - w końcu to serial przygodowy dla szerokiego grona odbiorców. Ważny był element zaskoczenia, który zostałby utracony, gdyby niewolniczo trzymano się Wikipedii.

Korzenie. Sen o wolności

Roots (1977)
czas trwania: 6 części po ok. 90 min. lub 12 części po ok. 45 min.
scenariusz: William Blinn i inni (adaptacja książki Alexa Haleya pt. Roots: The Saga of an American Family)

W latach 60. i 70. XX wieku amerykański adept literatury Alex Haley, zainspirowany rodzinnymi opowieściami przekazywanymi z pokolenia na pokolenie, intensywnie badał swoje drzewo genealogiczne. Efektem jego poszukiwań jest książka pod tytułem Korzenie: Saga amerykańskiej rodziny. Nagroda Pulitzera dla tej publikacji świadczy o tym, że to kawał porządnej literatury nawet jeśli przedstawione w niej wydarzenia są zmyślone. Jedno jest w stu procentach pewne - niewolnictwo w Stanach Zjednoczonych nie jest fikcją i dziś w Ameryce żyje wielu potomków niewolników, którzy swoich korzeni mogą szukać w Afryce. Telewizyjna adaptacja dzieła Haleya, podobnie jak pierwowzór, zdobyła szerokie uznanie i popularność. Także w Polsce w latach 80. produkcja przyciągała przed ekrany miłośników widowisk nie tylko pełnych emocji, ale i takich, które rozwijają umysł.

Texas Rising

(2015 / 5 części po ok. 85 minut)
reżyseria: Roland Joffé
scenariusz: Leslie Greif, Darrell Fetty, George Nihil

W 1836 roku walczący o autonomię Teksańczycy starli się z liczną armią meksykańską. Dwaj generałowie, Sam Houston i Antonio Lopez de Santa Anna, próbowali udowodnić potęgę własnych armii i słuszność swoich przekonań. Bo zwycięstwo w walce to dla katolickich (i nie tylko) krajów dowód na to, że Bóg jest po naszej stronie, a więc postępujemy słusznie. Dowódcy szafują ludzkim życiem, przesuwając ludzi (często młodych żołnierzy) jak pionki na szachownicy, by zdezorientować wroga. Stacja telewizyjna History wciąż realizuje Wikingów, ale od czasu do czasu tworzy też miniseriale o amerykańskiej historii. Najpierw był Hatfields & McCoys, kolejnym jest Texas Rising. Oba są genialnym kompromisem między kinem rozrywkowym i edukacyjnym, między kinem akcji a produkcją historyczną.

Wikingowie. Rozdział 3: Mercja i Paryż

Vikings (2015 / 10 epizodów)
scenariusz: Michael Hirst

Wikińskich podbojów ciąg dalszy. Brytania to za mało dla takich zaprawionych w bojach wojowników. Krążące wśród nich opowieści o Paryżu, twierdzy nie do zdobycia, tylko podsycają ciekawość i prowokują do działania. Ale dopiero siódmy odcinek trzeciego sezonu nosi tytuł Paryż i dopiero w nim poznajemy króla Franków Karola II oraz hrabiego Odona, dowodzącego obroną paryskiej twierdzy. Serial stacji History nie jest na szczęście monotematyczny, zahacza nawet o mistyczne wątki zbliżając się niebezpiecznie w rejony fantastyki. Ale to nie jest druga Gra o tron, to coś znacznie bardziej sugestywnego i ambitnego. Opowieść o narodowościowych antagonizmach i komitywach, a także o poszukiwaniu właściwej drogi do krainy wiecznego szczęścia (zwanej u wikingów Walhallą).

Wikingowie. Rozdział 2: Królestwo Wessex

Vikings (2014 / 10 epizodów)
scenariusz: Michael Hirst

Pierwszy sezon Wikingów był doskonałym wprowadzeniem do historii o ludziach północy, ale seria druga umocniła mnie w przekonaniu, że to jeden z najwspanialszych seriali w dziejach. Autorem scenariuszy wszystkich dotychczasowych odcinków jest jeden człowiek, Michael Hirst. To dzięki jego wiedzy i kreatywności widzowie otrzymali produkt najwyższej jakości - spójny, klarowny, frapujący, błyskotliwy, ambitny i pomysłowy. Hirst zręcznie lawiruje między Anglią i Skandynawią, między chrześcijańskim królestwem a pogańską krainą, gdzie składa się ofiary z ludzi, by przypodobać się bogom. Seria druga to 10 znakomitych odcinków, które ogląda się z zapartym tchem próbując rozgryźć bohaterów. Nie jest to łatwe, gdyż postacie są w większości nieprzewidywalne i skomplikowane, pochodzące z innego, odległego świata.

Zemsta i Wojna potępionych, czyli dalsze losy Spartakusa

Gdy już się coś rozpoczęło to należy to zakończyć mimo przeszkód. W przypadku serialu o Spartakusie poważną przeszkodą okazał się nowotwór, który zaatakował odtwórcę głównej roli, Andy'ego Whitfielda. Po zagraniu w 13-odcinkowej pierwszej serii zrezygnował z udziału w serialu, ale wyraził zgodę na dokończenie produkcji z innym aktorem. Zmarł 11 września 2011 roku w Sydney. Historia Spartakusa nie mogła zakończyć się ucieczką ze szkoły gladiatorów, więc szukano następcy, który byłby w stanie nieść dalej ciężar tej niezwykłej postaci. Charyzmatyczny poprzednik podniósł poprzeczkę bardzo wysoko, więc wybrany do tej roli niedoświadczony Liam McIntyre nie mógł jej przeskoczyć. Ale siłą serialu, oprócz efektownej akcji i hektolitrów krwi, był scenariusz obfitujący w intrygi, niespodziewane zdarzenia i urozmaicone typy osobowości. I pod tym względem kontynuacja przygód trackiego gladiatora nadal trzyma wysoki poziom. Non stop coś się dzieje, nie można narzekać na nudę i brak atrakcji. Aktorzy nie byli w stanie tego zepsuć, stanowili zgrany zespół gotowy na wiele poświęceń, by ożywić tę antyczną opowieść.

Świat bez końca

World Without End (2012 / 8 epizodów)
reżyseria: Michael Caton-Jones
scenariusz: John Pielmeier na podst. książki Kena Folletta

Tematyka historyczna nie ma ostatnio szczęścia do kina, ale za to w telewizji pojawia się coraz więcej seriali, które znakomicie opowiadają o dawno minionych czasach. Jednym z nich jest adaptacja powieści Kena Folletta Świat bez końca. Produkcja uważana jest za kontynuację Filarów Ziemi (2010), gdyż oba seriale łączy nazwisko pisarza oraz miejsce i czas akcji (Kingsbridge w okresie średniowiecza). Świat bez końca rozpoczyna się w 1327 roku, gdy królowa Anglii Izabela Francuska zdetronizowała i uwięziła swojego męża Edwarda II, i na tronie posadziła syna. Nowy król doprowadził wkrótce do wojny, która zapisała się w historii jako wojna stuletnia. Na tym tle rozgrywają się dramatyczne losy mieszkańców Kingsbridge - małej osady, którą pod wpływem jakiejś klątwy nawiedzają straszliwe tragedie.

Żeglarze z Północy

Vikings (2013 / 9 epizodów)
pomysł serii: Michael Hirst

10 wieków temu chrześcijańskie krainy na zachodzie Europy nękane były przez morskich rozbójników przybyłych ze Skandynawii. Normanowie, jak ich nazywano, wyruszali na podbój zachodnich ziem, by poznawać nowe szlaki handlowe i zdobywać kosztowne łupy. Do kraju wracali w chwale i uwielbieniu, bogaci nie tylko o złoto, ale i nowe doświadczenia. Dystrybuowany przez stację History serial o wikingach to produkcja jakiej wielu widzów oczekiwało, gdyż od czasu Wikingów (1958) Richarda Fleishera nie powstało porządne widowisko o normańskich żeglarzach. Bardzo dobrym pomysłem było stworzenie serialu, gdyż forma odcinkowego spektaklu daje większe pole do popisu. Można nie tylko opowiedzieć interesującą historię, ale i zaprezentować wierzenia, zwyczaje i kulturę tych średniowiecznych ludów. Pewną garść informacji zawarto już w pierwszym sezonie, ale trudno oprzeć się wrażeniu, że to dopiero rozgrzewka i prawdziwe emocje dopiero przed nami.

Spartakus: Bogowie areny

Spartacus: Gods of the Arena
(2011 / 6 epizodów)
pomysł serii: Steven S. DeKnight

Ludzie od dawna pragnęli rozrywki, chcąc wyrwać się od nudnej codzienności. W starożytności największą atrakcję stanowiły krwawe igrzyska, podczas których dokonywano egzekucji lub też wypuszczano gladiatorów do walki na śmierć i życie. Obiecywano im chwałę, uwielbienie tłumu i nagrody - tak nimi manipulowano, że zamiast myśleć o wolności marzyli przede wszystkim o zwycięstwach na arenie, o zostaniu championem lub o honorowej śmierci ze splamionym krwią mieczem w dłoni. Dopiero Spartakus zaszczepił w tych ludziach myśl o uwolnieniu się spod jarzma Rzymian, którzy bogacą się na krwawych igrzyskach. Dopiero on uświadomił gladiatorom, że nie powinni walczyć przeciwko sobie, ale przeciwko swoim panom, którzy zrobili z nich maszyny do zabijania.

Spartakus: Krew i piach

Spartacus: Blood and Sand
(2010 / 13 epizodów)
pomysł serii: Steven S. DeKnight

Dnia 11 września 2011 roku dziennikarze programów informacyjnych przypominali telewidzom tragedię sprzed 10 lat - atak terrorystyczny na World Trade Center. Ten dzień warto zapamiętać także z innego powodu - zmarł wówczas na raka 39-letni Andy Whitfield, odtwórca głównej roli w serialu Spartakus: Krew i piach. Przed śmiercią sam zrezygnował z kontynuowania pracy przy serialu telewizji STARZ, by podjąć walkę z chorobą. Ale niestety, tak jak Spartakusowi nie dane było zaznać wolności i szczęścia, tak i Whitfield nie mógł odnieść zwycięstwa w walce z trudnym przeciwnikiem.

Ludzie jak zwierzęta - tak wyglądał starożytny Rzym

Rome (2005-07)

czas trwania: 22 epizody po 52 minuty - seria 1 (2005) - 12 części, seria 2 (2007) - 10 części
pomysł serii: John Milius, William J. MacDonald, Bruno Heller

Starożytny Rzym, czasy Juliusza Cezara. Walka o władzę, intrygi, spiski, konflikty rodzinne, miłość, zdrada, namiętność, zemsta, morderstwa. Ten starożytny świat bardzo przypomina współczesny, a tamtejsza polityka niewiele się różni od dzisiejszej.

Głównymi bohaterami serialu są dwaj żołnierze rzymskiej armii, Lucjusz Vorenus i Tytus Pullo. Obaj są przyjaciółmi, mogą liczyć na siebie nawzajem, ale też dochodzi między nimi do konfliktów. Chociaż są to bohaterowie pozytywni, nie są do końca nieskazitelni, bywają porywczy i są zdolni do zabicia człowieka nie tylko na wojnie, ale też poza nią, np. z zemsty albo z powodów politycznych. Obaj służą wiernie Cezarowi, a po jego śmierci są już po przeciwnych stronach (Vorenus po stronie Antoniusza, Pullo po stronie Oktawiana). Mimo to jednak ich przyjaźń przetrwa. Równocześnie do ich losów pokazywane są wydarzenia w pałacu cesarza i w senacie, gdzie toczy się bezwzględna walka o władzę.